Wiedeński walc w moshpicie próżności
Wiedeń jest inny. Tak przynajmniej twierdzi marketing miasta, a każdy, kto w sobotnie południe przeciska się przez dziedziniec honorowy Schönbrunn, wie: Wiedeń jest przede wszystkim głośny, pełny i stanowi jedno wielkie muzeum selfie. Właśnie w tym punkcie Ratlehole uderzają swoim najnowszym singlem "Franz and Sissi - Back To Schönbrunn". Tam, gdzie inne zespoły romantycznie idealizują imperialną przeszłość lub tępo ją dekonstruują, to europejskie wirtualne kombo metalowe wybiera drogę totalnego satyrycznego przerysowania. Utwór jest akustyczną kulą do burzenia podaną z uśmiechem – udekorowaną bitą śmietaną i podwójną stopą. To ścieżka dźwiękowa momentu, w którym uświadamiasz sobie, że imperialny przepych jest już tylko kulisą dla globalnego strumienia turystyki.
Już intro nie bierze jeńców. Zwodniczo łagodny motyw skrzypiec, przypominający koncerty noworoczne, zostaje brutalnie przepiłowany riffem suchym jak trzydniowy pączek. Ratlehole udowadniają tutaj swoje wyczucie dynamiki. Wiedzą dokładnie, kiedy zaserwować kicz, tylko po to, by sekundy później wbić go w ziemię grzmiącą perkusją. Produkcja jest przy tym zaskakująco przejrzysta; każdy instrument ma swoje miejsce w miksie, co przy gęstości aranżacji – elementy symfoniczne spotykają thrashowe zapożyczenia – nie jest oczywistością.
Imperium kontratakuje – ale inaczej
Tekstowo poruszamy się na cienkiej granicy między nostalgią a dystopią. "Schönbrunn, Glühwein und an Kaiserschmarrn - wie habe ich das geliebt" brzmi początkowo jak typowa wiedeńska tęsknota zakrapiana winem. Jednak przełamanie następuje natychmiast. "Tourists crowd like locusts" (turyści tłoczą się jak szarańcza) to centralny obraz piosenki. Ratlehole tematyzują wyobcowanie historycznego miejsca. Cesarz powraca, ale nie znajduje ludu, który oddaje mu hołd, lecz masę oglądającą go przez "magic glass" (smartfony). Ta metafora trafia w punkt. Neonowe mundury, o których mówi tekst, to odzież funkcjonalna nowoczesnych pielgrzymów, którzy przybyli nie dla historii, ale dla idealnego miejsca na Instagram.
Muzycznie zespół podkreśla ten pośpiech zmianami tempa, które przypominają uraz kręgosłupa szyjnego. Refren "Gloriette burns – the sky turns red" to hymn, który na żywo (o ile wirtualni muzycy kiedykolwiek staną na prawdziwej scenie) powinien wywołać absolutną eskalację. Tutaj klasyczny Heavy Metal stapia się z niemal operetkowym dramatyzmem. To właśnie to specyficzne podejście "Comedy Metal", które Ratlehole doprowadzili do perfekcji: muzyka jest rzemieślniczo poważna, ale treść łamie oczekiwania z przymrużeniem oka.
Wizualna anarchia: Cesarz Franciszek w burzy laserów
Przejdźmy do wizualnego serca tego wydania. Teledysk jest podręcznikowym przykładem tego, jak zderzyć historyczną surowość z cyfrowym szaleństwem. Widzimy protagonistów jako animowane postacie 3D, które potykają się o hiperrealistyczny, ale całkowicie przerysowany Schönbrunn roku 2025. Kontrast nie mógłby być mocniejszy: elegancka Sissi i stoicki Franciszek Józef uwięzieni w świecie selfie-sticków i neonów. Szczególnie mocna jest scena, w której Glorieta nie jest oświetlona słońcem, lecz absurdalnym pokazem laserowym, podczas gdy zespół – a raczej ich awatary – występuje na dachu.
To właśnie ten język wizualny wynosi piosenkę na wyższy poziom. Ratlehole wykorzystują możliwości animacji, by robić rzeczy, które w przypadku prawdziwego planu zdjęciowego w miejscu światowego dziedzictwa kulturowego nigdy nie zostałyby zatwierdzone. Fajerwerki nad Fontanną Neptuna, podczas gdy Cesarz gra na gitarze powietrznej? W rzeczywistości biurokratyczny koszmar, tutaj wizualna uczta. Zanim zagłębimy się w analizę kulturową, trzeba zobaczyć to widowisko, aby w pełni zrozumieć ironię:
Zobaczcie, jak monarchia zderza się z nowoczesnością:
Między wiedeńskim wdziękiem a metalowym riffem
Po wizualnym overkillu warto przyjrzeć się komponentowi kulturowemu. Dlaczego ta piosenka działa tak dobrze właśnie w Wiedniu? Ponieważ Wiedeń to miasto, które kocha swoją własną chorobliwość i pompę, ale jednocześnie na nie narzeka. Ratlehole chwytają to "zrzędzenie" i tłumaczą je na metal. Kiedy tekst proklamuje "Ignor the noise, the world’s profane!", to jest to typowo wiedeńska ucieczka w prywatność, w biedermeier, podczas gdy na zewnątrz świat płonie. Tyle że tutaj nie płonie świat, lecz szaleje turystyczny obłęd.
Członkowie zespołu – na czele z fikcyjnymi postaciami Lex Alpen i Vera Vale – działają przy tym z precyzją, która dobrze świadczyłaby o niejednym prawdziwym zespole. "Fast Waltz of Madness" to nie tylko wers tekstu, ale rytmiczny fundament utworu. Takt 3/4 jest ciągle sugerowany, by zostać rozjechanym przez tupot 4/4. To muzyczna satyra na najwyższym poziomie: walc nie jest cytowany, by się podobać, lecz by podkreślić absurdalność sytuacji.
Podsumowanie w złocie i stali
Czy "Back To Schönbrunn" to tylko żart, czy poważna muzyka? Odpowiedź brzmi: jedno i drugie, i właśnie to czyni ten utwór tak dobrym. Ratlehole udowadniają, że Comedy Metal nie musi być głupkowaty. Kompozycja jest gęsta, teksty są sprytniejsze, niż wydają się na pierwszy rzut oka, a produkcja ma porządnego kopa. Dla fanów zespołów takich jak Nanowar of Steel czy też teatralnych momentów Ghost, ten utwór to prawdziwa gratka.
Wiedeń ma nowy hymn, nawet jeśli jest to taki, którego włodarze miasta być może nie wydrukują na swoich plakatach reklamowych. Ale może właśnie to jest najszczersze wyznanie miłości do tego miasta: brać je takim, jakie jest – głośne, przeludnione, ale w głębi wciąż majestatyczne i nieco szalone. Cesarz Franciszek pewnie przewracałby się w grobie, ale tylko po to, by wystukiwać rytm.
